محمد دريايى

651

دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى )

مىشود . زمانى كه خون شامل همه‌ى خلطها بيرون آمد طبيب مىتواند بعد از بستن ، يك ساعت « 1 » صبر كند تا بدن كوشش لازم خود را در باقى خلط به جاى آورد و آن‌ها را از موضع خود جدا كند و در موضع فصد جمع كند تا خلط زودتر و بيشتر دفع شود و خون پاكيزه‌تر گردد و با روشن‌تر گشتن آن بدن پاك‌تر مىگردد . جالينوس گويد : هرگاه مقصود از فصد بازگردانيدن خلطى از جانبى به سويى ديگر باشد هرچند خون را به دفعات بيشتر خارج مىكنند هدف كامل‌ترى حاصل مىشود . 2 - آنكه نيرو در مكان خود باقى مىماند و ضعف توليد نمىكند . در مقدار خارج كردن خون ، جالينوس مىگويد : اگر در دفعه‌ى اول بيشتر و بار دوم كمتر خون بگيرند سبب غش نمىگردد و فاصله‌ى آن دو در افراد قوى يك ساعت و گرنه مقدار ضعف ، مدت را بيشتر مىنمايند و ميان آن‌ها شربت نوشيده شود . اگر منظور از فصد بازگرداندن ماده باشد كمترين مدت و زمان فاصله يك روز بايد باشد . درصورتىكه فصد در همان روز باشد رگ زدن مايل انجام مىگيرد . اگر يك ساعت يا زودتر بايد عرضى بزنند و اگر در روز بعد نياز فصد باشد از طول انجام مىگيرد . به علت اينكه سر رگ زودتر بسته مىشود مىتوان سر آن را به روغن زيتون و كمى نمك آغشته نمود و بهتر اين است كه سر تيغ را آغشته به روغن نمايند تا رگ ديرتر بسته شود و درد كمتر باشد . نبايد در ميان دو فصد خوابيد زيرا خواب سبب بازگشت ماده به داخل مىگردد و منفعت فصد دوم باطل مىگردد . هرگاه خون به فاصله‌ى متعدد گرفته مىشود و رگ قوى است سر رگ را بايد گشاد و باز كرد . « اگر سر رگ ملتهب است بايد بتوانند راحت‌تر آن را بزنند . رگ باسليق ( Basilic ) اگر باد كند آن را دفعه دوم نمىتوان باز كرد و بايد آن را با گلاب و اندكى سركه تر كرد و بست و رگ ديگرى را از جانب ديگر بايد زد . »

--> ( 1 ) . در فصدى كه امام حسن عسكرى عليه السّلام انجام داده است در دو نوبت به فاصله‌ى تقريبا دوازده ساعت بوده است . بحار ، ج 62 ، از كتاب خرائج .